Kamu ilanlarında sık geçen “657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki genel şartları taşımak” ifadesi, Devlet memurluğuna alınacak kişilerde aranan temel koşulları gösterir. Madde, şartları genel ve özel olmak üzere iki gruba ayırır. Genel şartlar bütün memur adayları için geçerlidir; özel şartlar ise sınıfa ve kuruma göre değişir.
Genel Şartlar Nelerdir?
Maddenin (A) fıkrasında yedi şart yer alır:
- Türk vatandaşı olmak.
- Kanunun 40. maddesindeki yaş şartlarını taşımak.
- Kanunun 41. maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak.
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
- Fıkranın 5. bendinde sayılan suçlardan mahkûm olmamak.
- Askerlik durumu bakımından engeli bulunmamak.
- 53. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak.
Yaş Şartı
Kanunun 40. maddesine göre genel olarak 18 yaşını tamamlayanlar Devlet memuru olabilir. Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler ise en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanununun 12. maddesine göre kazai rüşt kararı almak şartıyla atanabilir. 40. maddede üst yaş sınırı yer almaz. Bazı kadrolarda ilgili mevzuat ayrıca üst yaş sınırı getirebilir; bu sınır ilan metninde belirtilir.
Adli Sicil Şartı Hangi Suçları Kapsar?
5. bent iki ayrı durumu düzenler. İlk durum, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası alınmasıdır. İkinci durum, ceza süresine bakılmaksızın sayılan suçlardan mahkûm olunmasıdır. Bu suçlar arasında devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık yer alır.
Bent, bu hükmün Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile uygulanacağını belirtir. Sayılan suçlarda affa uğramış olmak da sonucu değiştirmez. Adli sicil kaydı bulunan adayların durumu, mahkeme kararı ve suçun niteliği üzerinden ilgili kurumca değerlendirilir.
Askerlik Şartı
Askerlik şartı üç durumdan biriyle karşılanır: askerlikle ilgisi bulunmamak, askerlik çağına gelmemiş bulunmak ya da askerlik çağına gelmişse muvazzaf askerlik hizmetini yapmış, ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak. İlan metninde daha dar bir şart aranıyorsa o şart ayrıca dikkate alınır.
Sağlık Şartı
7. bent, görevin devamlı yapılmasına engel olabilecek akıl hastalığını kapsar. Maddedeki vücut sakatlığına ilişkin ifadeler 2005 yılında 5335 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Engelli kişilerin memurluğa alınması Kanunun 53. maddesinde ayrıca düzenlenir. Kurumun özel mevzuatı ek sağlık koşulları getirebilir.
Özel Şartlar
(B) fıkrasına göre özel şartlar iki başlıktan oluşur. İlki, hizmet görülecek sınıf için 36. ve 41. maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarından diploma almış olmaktır. İkincisi, kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımaktır. Kadroya özel bölüm, sertifika, yaş ve benzeri koşullar ilan metninde yer alır.
Şartları Taşımayan Adayın Durumu
Kanunun 49. maddesine göre ilan edilen şartları taşımayanlar sınavlara katılamaz ve bu husus başvurulan merci tarafından kendilerine yazıyla bildirilir. Kanunun 50. maddesi ise memur olarak atanacakların açılacak Devlet memurluğu sınavlarına girmesini ve bu sınavları kazanmasını şart koşar.
48. Madde Hangi Personeli Kapsar?
48. madde, Devlet memurluğuna alınacaklara ilişkin hükümdür. Sözleşmeli personel ve işçi alımlarında bu madde ilan metninde şart olarak gösterilebilir ya da kendi mevzuatına göre başka koşullar uygulanabilir. Statüler arasındaki fark için Memur, Sözleşmeli Personel ve Kamu İşçisi Farkı rehberi incelenebilir. Puan koşulları için KPSS Puan Türleri Rehberi, açık ilanlar için İlan Bulucu kullanılabilir.
Bilgiler 4 Kasım 2026 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu metninden derlenmiştir. Kişisel durumlarda kurumun insan kaynakları birimi ve güncel mevzuat esas alınır.














